brocante neemt de leiding

aan willem wordt het lesblok

"kerstballen breien" toevertrouwd.

dat wil zeggen: de theorie,

want hij kan nog geen breinaald

van een satéstokje onderscheiden.

daarvoor heeft hij brocante als co-docent

toegewezen gekregen.

hij vindt het een merkwaardige keuze

van de kerstman maar hoedt zich voorlopig

voor iedere vorm van vragen stellen of commentaar.

hij vermoedt dat sinterklaas erachter zit

en wacht af, terwijl hij doet wat hij kan.

brocante heeft een hekel aan theorie

en stelt voor om meteen de koe bij de hoorns te grijpen.

ze schrijft een speurtocht uit voor de leerlingen.

die worden op zoek gestuurd naar oude breinaalden,

bolletjes wol, antieke naaldenkokers,
-kokers voor haaknaalden

zijn ook van harte welkom- en marmeren kerstballen,

want die zijn momenteel erg

in trek in haar winkel, brengen schatten op.

willem geeft de dag voor de excursie

een korte motivatieles.
dat is de afspraak tenminste,

eenzijdig en nonchalant door brocante verordonneerd.

hij wil niet meteen moeilijk doen en ligt zodoende

de hele nacht te piekeren over hoe hij

het voor elkaar kan krijgen om in één keer

een onsterfelijke indruk te maken op zijn

voormalige spaanse collega's, die toch al

de neiging hebben hem een beetje lacherig te bejegenen.

wat moet hij zeggen, hoe wast hij dit varkentje?

heeft hij te hoog gegrepen?

was wiese walla er nog maar...

om 5 uur in de ochtend

bezoekt hij haar graf,

voelt zich weer de enige echte vondeling,

vindt inspiratie in het bosje

plastic bloemen dat haar graf nog siert.

hij merkt duidelijk dat ze hem

daarmee iets wil duidelijk maken.

hij heeft het daar zelf gepoot, gelooft hij,

en wiese walla heeft het aanvaard.

ze spreekt erdoor tot hem.

hij voelt dat:

"zulke dingen voel je,"

mompelt hij terwijl hij zich bukt

 om haar beter te verstaan

en de gele bloem even aan te raken.

de pietenmeesters

willem en brocante worden,

naast nog een drietal andere kandidaten,

uitverkoren om lessen te gaan geven

aan de zwarte pieten, ze aan te passen

aan de werkwijze van de kerstman,

met als belangrijk doel

de leutigheid van hem over te nemen,

zodat hij zich zelf geheel kan wijden

aan onbekommerd mennen van het rendier

en oefenen in het meegeven

van een strengere en kalmerender uitstraling

aan zijn johogeroep.
of zou hij dat ook aan hen moeten overlaten?
nee nee een kerstman zegt joho!

verder moeten de pieten praktische zaken

worden bijgebracht die verschillen

van wat  bij sinterklaas

van ze verwacht wordt.

er kan geen sprake zijn van een roe of zak,

ze moeten leren omgaan met het rendier,

kerstbomen leren sjouwen, het verschil

kennen tussen ballen en pieken, en

de materialen waarvan die gemaakt worden,

zelf kerstboomversieringen rijgen,

de betekenis van een kerststal begrijpen,

de namen van de drie koningen kennen,

de uitstraling van de ster kunnen verklaren,

weten waar betlehem ligt, zich de kunst eigen maken

van het verstoppen van grote kado's in sokken,

in plaats van in de vertrouwde schoenen,

de romantiek van de discussie rond elektrische
en echte kaarsen snappen,

en natuurlijk binnenbrandjes blussen,
ook op het gebied van familievetes en kerstdiners.

de leraren gebruiken de rest van de zomer

en een deel van de herfst om

allereerst met elkaar op één lijn te komen,

waarna onmiddellijk de pieten overkomen

en de instrukties kunnen beginnen,

allereerst ook weer met het saamhorigheidsgevoel,

dat nogal eens ontbreekt bij zwarte pieten,

-zoals willem aan den lijve  heeft moeten ervaren-

te versterken en ze te leren omgaan

met diverse opvattingen, niet alleen van henzelf,

betreffende de verschillen tussen

de kerstman en sinterklaas.

ze mogen nooit in gewetensnood komen of polariseren.

voor deze taak ziet willem zich gesteld,

trots zeker, maar ook...kàn hij dit wel?

de goedheiligmannen

de oproep van de kerstman

heeft na de achtste selectieronde
17 zwartepietendocenten-in-spe opgeleverd.

deze zijn allemaal uitgenodigd in

het hoge noorden om de kerstman

en sinterklaas, die de zomer doorbrengt

bij zijn wat profanere collega,

te overtuigen van hun talenten.

de beide heren maken er een gezellige tijd van

en kunnen er niet genoeg van krijgen

om de sollicitanten het vuur

na aan de schenen te leggen met vragen als:

"waarom zouden we juist u kiezen?"

"wat hebt u wat een ander niet heeft?"

"wie denkt u wel dat u bent?"

"eet u paardenvlees?"

"gelooft u in sinterklaas?"

"heeft een arrenslee ook wielen?"

terwijl ze elkaar aftroeven met het trekken

van de meest serieuze gezichten

als ze de antwoorden beluisteren.

verder worden de kandidaten onderworpen aan

"melodieuze stemcontrole", inlevend vermogen,

hardrenconcoursen, slapeloosheidsbeproevingen en,

 ook al met veel plezier door de sinten samen afgenomen,
gehoorzaamheidstests.

hierbij komt duidelijk naar voren

dat de sint niets hoeft te zeggen

om al bij voorbaat gehoorzaamd en bejaknikt

te worden, terwijl blijkt dat de,

eveneens om zijn wijsheid bekendstaande kerstman,

opmerkelijk veel last heeft van zijn joho-stopwoord.

dat maakt een onprofessionele, joviale indruk,

waardoor de kandidaten afgeleid worden.

sinterklaas permitteert zich zelfs de grap

dat de kerstman maar eens mee moet naar spanje

om daar de kneepjes van het ondernemerschap

bijgebracht te krijgen, hetgeen de sfeer

tussen de beide heren even een dagje verstoort.

het wordt opgelost door de kerstman zelf

die na een korte periode van terugtrekking

op de sint afkomt met de mededeling

dat hij na de kandidatenkeuze graag

een paar weken meegaat naar spanje.

daar heeft de sint niet van terug en zo

staan ze helemaal quitte en kunnen ze zich

weer concentreren op de kandidaten.

willem aarzelt niet

willem, ver weg in den vreemde,

heeft weer eens last van hevig heimwee.

hij zingt iedere week en in de weekeinden

in een dikwijls in opspraak zijnd,

maar evengoed uitstekend zingend koor,

en in de protserige uitdossing

van 17de-eeuwse slavenhandelaren.

maar hij hoort stemmen van elders.

daarbij komt dat zijn kleding

flink bezweet begint te geraken,

te stinken zelfs en dat staat hem

iedere dag een beetje meer tegen.

hij is ook niet in staat om de dagen

waarop hij niet deelneemt aan kooractiviteiten

zodanig te vullen dat hij zich kan verbeelden

dat hij een zinvol leven leidt.

en dan hebben we het nog niet eens

over de compaan waarmee hij dit avontuur

is begonnen, kort van memorie.

die heeft helemaal geen last van de stank, die ook

zijn kleding markeert, want hij mist reuk en smaak.

dat beïnvloedt zijn stem niet in het minst.

hij beschikt over een wonderbaarlijke bariton

en viert grote triomfen, oogst open doekjes en al

wat willem liever voor zichzelf zag weggelegd.

hij wordt op handen gedragen door de dirigent

en zelfs de andere solisten vereren hem,

terwijl willem zijn stemmetje meezingt

en door niemand de hemel in geprezen wordt.

zo staan de zaken ervoor als willem bij toeval,

-ach wat is toeval?- een vaderlandse krant

in handen krijgt, het jolkapellertje nog wel,

en daarin leest dat de kerstman leraren zoekt

om de zwarte pieten van sinterklaas

op te voeden tot zijn helpers.

willem wordt op slag nog sentimenteler

en nostalgischer dan hij ooit is geweest,

aarzelt geen dag en reist spoorslags af

naar jolkapelle, naar de boerin cyclaam.

die heeft nog steeds niets van haar echtgenoot

gehoord maar ontvangt willem met open armen

want ook zij kan wel wat hulp gebruiken

sinds niet alleen de boer maar ook maleis

met de noorderzon of engelenboot

vertrokken is.

willem wordt ruimhartig onthaald

 en dat doet hem goed.

hij solliciteert en wordt uitgenodigd.

sint en de kerstman

zoals alom bekend kunnen sinterklaas en de kerstman

uitstekend met elkaar overweg.

ze beperken zich niet slechts tot een groet

bij het elkaar jaarlijks passeren,

maar nemen met genoegen de gelegenheid te baat

om oude herinneringen op te halen,

en na gedane arbeid aan het eind van het jaar

bespreken ze hun ervaringen, hun dieren,

de stemming in het land, hun kwalen en sint's personeel.

de kerstman was tot op heden blij

dat hij geen zorgen had

over ondergeschikten of medewerkers,

ook al staat hij er al eeuwen alleen voor.

hij moet altijd zowel de wijze betweter spelen

als ook de rol van joviale johoroeper vervullen.

sint denkt vaak bij zichzelve:

"je zou het je ergste vijand niet gunnen!"

als hij weer eens in verlegenheid wordt gebracht

door baldadige en springerige pietenstreken.

ze nemen hem weliswaar veel uit handen

in december, maar de rest van het jaar

voelt hij zich meer een therapeut dan een alleenheerser.

toen hij vorig jaar zijn hart eens uitstortte

bij zijn oude collega, opperde die plots

dat hij ze best een tijdje zou willen overnemen.

ze sloegen spijkers met koppen en spraken af dat,

als de pieten ermee instemden, ze in de zomer

enkele weken op een geheime lokatie

zouden worden bijgeschoold, zodat ze

na de drukke sinterklaastijd,

gevolgd door een week op hun lauweren rusten,
de kerstman konden bijstaan.

de pieten vonden het zonder uitzondering

allemaal leuk en verfrissend en spannend.

 zo werd vastgelegd dat ze vanaf eind juli

in en rond de beroemde stallen van cyclaam

 zouden worden klaargestoomd tot

tijdelijke helpers van de grote johoman.

volmaakt geboren

"ouders zijn dus eigenlijk

een soort moordenaars

van hun eigen kind.

ze zetten het volmaakt ter wereld

en beginnen meteen het te veranderen.

dat heet opvoeding.

zei hij dat? "

vraagt de freule.

ze bespreekt de turbulente eerste les

van de fotomentor met cyclaam

en tolma, die erbij waren.

met deze duidelijke samenvatting

breekt ze hen de bekken open.

tolma wil nog wel enigermate afstandelijk

en er bovenstaand proberen te zijn,

maar als cyclaam,

ongehinderd door verder inzicht

en verstand van zaken als opvoeding,

roept: "hij heeft mijn man gestolen!"

slaan ook bij haar de stoppen door,

want verdachtmakingen en beschuldigingen

werken altijd op de onderbuik.

en daarin zit de shit.

waarom denkt cyclaam dat de boer

met de engelen verdwenen is

vanwege de fotomentor?

daarover en over wat haar blijkbaar

nog meer is ontgaan,

piekert de freule later door.

de hoofdrol

natuurlijk is het wong zelf

die uitverkoren is

om de hoofdrol te vertolken

in de film over een eenvoudige Struyckse knaap

die met lef en ongedwongenheid

zijn weg omhoog vindt

in de avontuurlijke wereld

van de journalistiek en die

en passant de harten van  alle medespelers

evenals de harten van de kijkers verovert.

het gaat er niet om dat hij tegenstanders verslaat,

daar verlies je alleen maar lezers, modellen mee:

het is de kunst ze aan je zijde te scharen

zodat je altijd een natuurlijke ladder

bij je hebt, waarop je je kunt verheffen

om over de schutting te kijken,

want de meest intrigerende reportages

worden toch gemaakt terwijl de hoofdfiguren

zich op hun gemak en onbespied wanen.

wong weet van netwerken,

van bemoedigen en ontkrachten, en de film

zit al helemaal in zijn hoofd.

er is alleen één moeilijkheid:

hoe komt hij aan de jonge wong?

omdat hij uiteraard niet duldt

dat een andere acteur hem overvleugelt,

maar ook omdat hij zijn levensverhaal

niet, zij het deels,  wil laten vertolken

door een ongetalenteerde sukkel,

moet hij trucs gaan bedenken.

hij neemt zijn toevlucht tot

een zeer geavanceerd bewerkingsprogramma,

waarmee hij beelden kan manipuleren, vermageren,

ontrimpelen, opvullen, verfletsen en versnellen.

dat gaat allemaal aardig maar hij ziet zelf ook wel

dat zijn gang, zijn houding, zijn motoriek

niet meer van gisteren zijn.

wat oh wat te doen?

diva's

zo kabbelt de fotoclub voort

totdat wong opeens met zijn

regisseurs- en filmersplannen

te voorschijn treedt en iedereen

het gevoel geeft dat hij zich bezint

op wie hij de hoofdrol laat spelen.

hij laat zich er niet over uit

en houdt zich voorlopig bezig met

het uitproberen van zijn toestel onder

lastige omstandigheden.

de beelden op de monitor zien er vaak

helder en kleurig uit maar

bij afdrukken valt dat tegen.
te grof van korrel, te blauw,
verkeerde schaduwen, zon tegen,

te onnatuurlijk, wolken verdwenen

en zo maar door.
hij maakt echter

van ieder vrouwelijk lid

een vleiende reportage.

de dames dossen zich uit voor hem,

dragen meer leggings, kousen zelfs,

voyante shawls, hoedjes, pruiken,

veranderen hun kapsels, laten

hun oogleden optrekken, hun rimpels dichtspuiten,

hun wenkbrauwen bijkleuren,

lachen als hij grappen maakt,

zwaaien op de brug bij groepsfoto's,

die hij strak dirigeert.

af en toe laat hij de term "Hollywood" vallen

om de dames aan te moedigen, die echter

totaal geen aanmoediging van node hebben.

maar toch is hun lach warmer, tonen ze

of bedekken ze hun tanden bewuster,

uiten ze zich wat joliger, zwieren ze

wat meer vanuit de heupen,

zonder, vreemd genoeg,

ook maar in het minst te vervallen

in enige vorm van jaloezie.

niet dat wat niet getoond wordt

niet aanwezig kan zijn, maar hoe dan ook

het is goed toeven zo, en britty

moedigt met intieme gesprekjes,

met mensenkennis en empathie,

de zusterliefde aan.

het toestel

"het zit zo,"

oreert wong,

gezellig neergevlijd op een ronde bank

in het zinkend schip, voeten bij open haard.

hij heeft een nieuw toestel weten te bemachtigen

voor een kwart van de prijs

-vraag me niet hoe dat kan.  laten we maar

aannemen dat wong diverse contacten heeft-

"het is heel geavanceerd en
het heeft zoveel slimme functies

dat ik voorlopig moet experimenteren op jullie."

hij heeft nu in zijn eentje

al 5 avonden, middagen

en zelfs ochtenden zoekgebracht

met uitproberen aan de hand van zijn ervaring,

want er zat geen handleiding bij

en ook de naam van het toestel is onzichtbaar.

gelukkig wordt het langzaamaan winter,

de tuin is op orde, dus hij kan

alle aandacht wijden aan zijn toestel.

hij heeft ontdekt dat hij

er 5 minuten mee kan filmen en nu

is hij naarstig op zoek naar een batterij-oplader

want die zat er ook niet bij voor die prijs.

"dat is allemaal niet eenvoudig

als je het merk niet weet.

maar kijk even naar mijn filmpje

over de indische avond met prachtige..."

jajaja, wong dat weten we nou wel.

111110 de ansichtkaart

voor het raam van de sieradenwinkel,

waar de freule menig droomuurtje doorbrengt,

ontdekt ze een recente ansichtkaart

uit een verre havenstad

gericht aan de bevolking van jolkapelle

met hartelijke groeten van willem en maleis.

ze loopt de winkel in en ziet

dat het een foto is van een shantikoor

in zeer ongebruikelijke kleding,

dat zo te zien luid en uitbundig zingt.

twee van de met pruiken bedekte koppen

zijn met een pen omkringd.

de freule herkent willem en maleis

ondanks hun zeventiende-eeuwse regentenkleding,

hun gekrulde pruiken en hun snorren.

ze dragen hooggesloten donkere mantels

met kantwerk erbovenuit aan de hals

en ze gooien juist op dat moment

baldadig hun zwarte hoeden in de lucht.

het koor staat op een oud zeilschip,

enkele eeuwen geleden gebruikt

om slaven mee te vervoeren,

dat de naam draagt van een omstreden

slavenjong dat is verwesterst,

namelijk Jacobus Capitein.

het koor noemt zich De Zeeuwen

en is zich van geen kwaad,

door verre voorvaderen bedreven, bewust.

  in tegendeel iedereen kijkt heel trots

en met een blik van "had je wat?"

en overal straalt het shantiplezier vanaf.

alleen daarom al herkent de freule

de vermiste mannen slechts met moeite.

ze dragen prachtige kousen die hun kuiten

onverhuld tonen, en hun schoenen

met gespen en strikken glanzen

de verbijsterde freule tegemoet.

ze weet niet wat ze hiervan moet denken

en slentert heel afwezig huiswaarts,

waar ze besprongen wordt door jeanne,

die er ongepoederd, ongekamd, wild uitziet.

ze wendt OI-doofheid voor
- ze weet hoe dat moet- en schrijft

haar indrukken op om ze later in de middag

te bespreken in het zinkend schip

met de vaste bezoekers op maandagmiddag.

111110jolkapelle en het heelal

"eigenlijk gebeurt er nooit wat

in jolkapelle aan de sloot.

en dat is altijd een heel gedoe:

alles stroomt, niets beklijft

en al dobberend en kabbelend

vinden wereldwonderen plaats

alsof het niets is.

terwijl in het heelal de hitte stijgt,

stofwolken van sterrengruis samenklonteren,

inklinken, ontploffen, terwijl

stervende sterren zwarte gaten achterlaten

heel wat groter dan ooit

een jolkapeller kan bevroeden,

worden er daar plannen beraamd,

gebouwen gesloopt, akkers geploegd,

en wordt erop los gezwetst alsof de eeuwigheid

nog wel even op zich zal laten wachten.

filosofen komen op en gaan onder

laten licht achter, verbijstering en

voornamelijk onverschilligheid,

want er is gewoon werk aan de winkel:

de vijver moet geschoond,

het hooi gebundeld en dan blijft de vraag:

waar zijn alle vermisten gebleven?"

zo luidt een hoofdredactioneel artikel

deze week in het jolkapellertje.

het eindigt met de oproep

om niet te vergeten, om terughoudend

te zijn tegen vreemdelingen,

met name doorzichtige types te mijden

en zonder ophouden te blijven uitkijken

naar misschien wel engelachtige ontvoerders. 

de naturisten

de laatste decennia is er 

een wildgroei ontstaan aan goeroes die hun volgelingen 

wat willen oppeppen, die leerlingen zoeken

die een steuntje in de rug nodig hebben

teneinde de lasten des bestaans

te leren omdopen tot levenslust.

sommigen van hen zweren als vanouds

bij eenvoud en terug naar de natuur,

zoals de ouden dat in de loop

der eeuwen praktiseerden

in hun eenzame-hutjesgemeenschappen

op de hei of in bos en veld.

dat een opeenhoping van idealisten veelal

-zeg maar:immer!- uitloopt

op allerlei vreselijke,

-en aangeboren voor de overleving

van iedere soort,

zeg maar gewoon noodzakelijke,

gevechten, spreekt achteraf voor zich.

ondanks de historische overvloed

aan tragische misverstanden,

jaloerse geschiedenissen,

mislukkingen, uit de hand gelopen tweegevechten,

spreekt, altijd achteraf gezien, voor zich.

ondanks de historie, die aan belangstelling inboet

vergeleken met de brandende drang van het heden,

poppen de verloren idealen

van veel vergane voorgangers

bij tijd en wijle weer op

in nieuwe jasjes, of juist ook zonder.

want ook het afleggen van wat

met name ook een prachtvermomming

is gebleken voor niet zo geslaagde

of zich niet mooi groot sterk genoeg wanende

types, is een serieus ideaal

van voornamelijk manlijke leiderstypen.

vrouwen geven vaak de voorkeur

aan gedeeltelijke vermommingen 

of accentueringen, die ook

wat oogstrelender zijn voor alle geslachten.

111110 de vraag

de fotomentor is altijd omringd

door "de steunende zusteren".

dat zijn assistentes in witte gewaden

met verstilde glimlachen

die hem begeleiden en beschermen,

waarheen hij ook gaat, wie hij ook ontmoet.

ze bewaken hem met ijzeren vuist.

ze controleren al zijn doen en laten en

ze grijpen in als hij wordt gedwarsboomd

of als hij zelf zijn boekje te buiten gaat.

ze zitten zwijgend opkijkend naar hem

aan zijn voeten.

niets uit het publiek ontgaat hen ook.

ze luisteren een en al aandacht

naar leerlingen die menen

vragen te mogen stellen aan de mentor,

weten wanneer ze iets kunnen laten passeren

en waar onmiddellijk ingrijpen geboden is.

vandaag zien ze willem opstaan, vinger omhoog,

en naar hen kijkend weer gaan zitten.

maar niet iedereen laat zich afschrikken.

bijna tezelfdertijd stelt een andere leerling

de volgende vraag: "waarom wit?"

zowel de mentor als de zusteren

werpen een wenkbrauwenophalende

blik in de zaal: hoezo "waarom wit"?

wit is geen kleur dus

wat wordt hier bedoeld?

is de vragensteller iemand

die lichtjaren verder in zijn diepste

innerlijk is afgedaald

dan zij ooit zullen komen

of is het een dwaas die termen

helaas door elkaar haalt

vanwege hersenschorsletsel?

is het een grappenmaker of

een kritische geleerde, een ziener

of een clown?

de zusteren hun adem stokt en

ze zien willem
achter nabijgelegen gestruikte kruipen.

de mentor herneemt zich en perst eruit:
"bent u een zoon der duisternis?"

willem kan wel in de grond zakken

van plaatsvervangende schaamte.

waar is hij terecht gekomen?

de vragende leerling, waarin hij tot nu toe

niet zijn oude vriend maleis had herkend,

blijft even laconiek als altijd.

die had vroeger ook altijd van die opmerkingen,

waarvan je je afvroeg

uit welke krochten hij die

nou weer had opgegraven, terwijl hij

kalmpjes de moestuin schoffelde.

de verontruste mentor vraagt nog eens:

"wie bent u?"

maleis haalt zijn handen

uit zijn zakken, loopt op willem af,

trekt die te voorschijn,

slaat een arm om hem heen, zegt:

"kom willem, ik ruik zout."

en leidt hem teder weg.

de andere pupillen worden

tegengehouden door de zusteren

en er zijn broodjes, er is water,

er heerst een drukkend stilzwijgen

terwijl iedereen willem en maleis

aan de horizon ziet verdwijnen.

dan steekt een hevige storm op.

die waait de zusteren wapperend

naar binnen, de mentor tracht

zijn toestellen te redden.

de leerlingen ontsnappen en rennen

willem en maleis achterna,

die nog steeds spoorloos zijn.

willem op les

willem wil alles beter kunnen

en van iedereen valt wel iets te leren.

daarom meldt hij zich nu hier dan daar

voor lessen in leven en zien,

in voelen en horen, in proeven
en belichten, in wegcijferen

en voor jezelf opkomen.

ditmaal heeft hij een goeroe opgedoken

die zich "fotomentor" noemt.

zijn onderneming heet
"fotomentoraat bijna-wong".

hij begint de eerste lessen

met de filosofische achtergronden
van het leven

in het algemeen en dat van

een fotofilosoof in het bijzonder.

het zit namelijk zo:

-zo moeilijk is het allemaal niet!-

de mens is volmaakt van zichzelf,

hij wordt perfect op aarde afgeleverd

want al wat god doet is wèl gedaan.

maar dan heb je opeens de boze wereld,

waarin Hij dus toestaat

dat zijn volmaakten terechtkomen,

met zijn ouders, broers,

opvoeders en andere verpesters,

die niets anders voor ogen hebben

dan het aanpassen van de boreling

aan uit de grond gestampte fatsoensregels.

daardoor raakt het kind, de mens,

het kind in iedere mens,

helemaal verward en bedorven.

het gaat erom die puurheid

van voor de geboorte te heroveren,

weer te worden zoals god je heeft bedoeld.

als willem een vraag in zich

voelt opborrelen

 slaat hij die meedogenloos neer.

andere leerlingen zijn niet zo schuchter

en weldra staat de hele klas op stelten.

hoe dit afloopt komt later.

zwart-witte wanny

wanny houdt van extremen

de grijzen zijn haar een gruwel

ze zoekt tegenstellingen

denkt in links en rechts

in "wie niet voor mij is

is tegen mij" en "de lauwen

die spuw ik uit". ze zoekt

uiterste consequenties en al

wat naar compromissen riekt

is haar een doorn in het oog,

beschouwt ze als vervlakking.

ze zet aan, ze overdrijft, ze denkt

tot de rand, ze riskeert dat ze

erover valt, erbij neer ook.

ze kan geen genoegen nemen

met een vriendelijk woord

tot ze het achterste

van de tong heeft geproefd.

ze zwoegt joelend tegen de storm in,

loopt heilige huisjes omver,

springt in de sloot om een kever te redden,

huilt bij het afscheid van de trekvogels.

ze lijdt onder haar ijzeren consequentie

en haar keiharde indelingen.
ze vereenzaamt waar je bijstaat.

111109 niet zwart-wit

wong mag dan wel

een eersteklas fotofilosoof zijn

aan zwart-wit heeft hij een broertje dood.

"zwart-wit is te hard,"

zegt hij "te recht voor zijn raap,

te goed of fout, te recht of krom.

ik houd van de nuances,

de grijzen, het grauw,

de kleuren, het spel van strakke

met vage contouren,

van afstand nemen, niet zo

scherp, niet zo fel.

ik houd van kwinkslagen en

het sparen van zowel de kool
als de geit.

daar word ik wijzer van.

je vangt vliegen met stroop.

goed, goed het zijn maar vliegen

maar wat moet ik met adelaars?

ik ben geen mof!

ik hou van soep, van

gezelligheid en dan kun je

alles niet zo indelen

in zwart en wit en links

en rechts en goed en kwaad,

boven en beneden. dan doe je

water bij de wijn

en maak je van een mug

geen olifant, dan begin je niet

aan veelzeggende portretten.

dan behandel je vrouwen met zachtheid

dan zorg je dat er afstand blijft,

dat je object zich niet

al te duidelijk kan herkennen,

je rondt de scherpe kantjes

een beetje af, je blurt

rimpels weg en probeert vooral

je modellen blij te maken

met geromantiseerde foto's,

waarin ze inderdaad

wat op elkaar lijken, dat wel:

maar is niet iedere vrouw

in wezen een schattig oosters meisje?"

111105 laatste bericht

en dan is er eindelijk de verjaardag van vita.

de eerste die echt gevierd wordt.

er is een speeltuin afgehuurd:

feest voor de kinderen ook van vrienden
en kennissen en buren.
ze hebben hun ouders allemaal meegebracht.
die kijken bezorgd, zijn trots, tonen en knikken,
excuseren en begrijpen, genieten van het mooie weer,
 maken een praatje met elkaar.
sommigen proberen ook wat mee te spelen.

wiekeloe is helemaal in zijn element

op het water met vlot en beestjes en schepnet

onderwijzend en zorgzaam

net als padieloe die voor iedereen

 suikerbrood smeert, koffie maakt

en achter de schermen doet

wat gedaan moet worden, alles overziet;

madieleid verwelkomt iedereen

en praat met vriendinnen

-ze  noemt er een "liefie" en "schatje" -;

oma carla, oma josje en wanny

zien maar spreken de kinderen niet;

opaloe is met zijn fietsgroep op stap;

omeluuk wordt gekapitteld door omajosje

over tekenen van zijn verblijf in sussac:
hij heeft niet alleen een verborgen kraan
laten openstaan waardoor ik geloof wel
honderdduizend liter water is weggestroomd,
maar ook heeft hij een flesje tomatenketchup
laten staan, een potje mosterd, een tube mayonaise,
een nietapparaat, een pakje pleisters
en meer van dat spul.
omajosje heeft het allemaal in een zakje gestopt
zodat hij het alsnog mee kan nemen.
we krijgen allemaal een zak walnoten van haar.
een gesprekje met xander over of de ziel van een indiaan
verloren gaat als je hem fotografeert
levert wanny het woord "geprazel" op.

vita loopt wezenloos rond en wil met

de meeste bezoekers niets te maken hebben,

niet aantreden, geen kado's het is

allemaal te veel voor haar.

ze wil gewoon spelen en met rust

gelaten worden.
madieleid heeft haar eerder die week
meegenomen naar een speelgoedwinkel
om wat dingeltjes aan te wijzen
die ze voor haar verjaardag zou willen krijgen.
"daar kwam nix uit." vertelt padieloe,
die zijn knie zwaar verrekt op een speelapparaat.
maria is met een, blijkt de volgende dag,
dubbele longontsteking thuisgebleven.
voor ze naar de huisarts ging werd
het oog van omeluuk bijna uitgekrabd
door celsus zodat die zich ook onder behandeling
moest stellen. -goed afgelopen.-
verder kwam er aan het eind een vreemde vrouw
met twee meisjes naar madieleid toe.
de meisjes hadden van de smarties gesnoept
die op de tafel stonden en nu moesten ze
aan madieleid hun excuses aanbieden.
madieleid deed er heel nonchalant over van
"oh dat geeft niet hoor. jullie mochten ook
best een pakje."
de vrouw ging met de kinderen heen en madieleid
ontplofte bijna van boosheid
omdat de kinderen zo publiekelijk
werden vernederd.

de drie keren dat wanny iets tegen vita zegt
of een poging doet om een kado aan te bieden

draait ze zich om en loopt weg.

wanny fotografeert, registreert, praat wat

met de vrienden, de andere oma's,

ziet veel te veel en gaat opgelucht,

 kado's nog in de tas, met omeluuk

naar huis om

haar verwachtingen ernstig bij te stellen.

wanny en jeanne

"jullie moeten dat kind nodig eens voorlichten!"

shockeerde ze haar ouders,

doelend op haar een jaar jongere zuster.

haar ouders gingen van het principe uit:

je voedt de eerste goed op

en die doet dan de rest vanzelf.

mooi niet, mompelt ze.

voorlichten dat is vertellen hoe kinderen

worden gemaakt, voorkomen en geboren.

waarom licht ze zelf haar zuster niet in dan?

omdat ze het een dom achterlijk wicht vindt

dat zich bezighoudt met zaken waar zij ver boven staat.

zij heeft geen behoefte aan voorlichting.

ze wil er niets mee te maken hebben.

dat gedoe is goed voor halve garen

die nix anders aan hun hoofd hebben

dan het leven van alledag.

daar spuugt ze op.

"je hebt nu nog een lief gezichtje,"

bemoeit jeanne basewitsch zich met haar:

"maar je moet uitkijken dat er zich

geen sarcastische trekjes op vastzetten."

de geur in jeanne haar kamer is niet te verdragen

en ze zit zich ook nog eens te bestuiven

met stinkende losse poeder

die vastkoekt op haar grote, vlezige gezicht.

ze heeft juist de restanten van haar wenkbrauwen

zo goed en zo kwaad als ze zien kan

weggeschoren en daarvoor in de plaats,

en twee cm hoger, zwarte strepen getrokken

die op rudimentair getekende

heel sippe mondjes lijken, want ze probeert

nog steeds op zarah leander te lijken.

haar lippen kleurt ze om het kwartier

met een kersenrode stift die losse

klonters achterlaat, naar haar kin afzakkend

zodat haar mond het aanzien heeft van

een krater met veel lava eromheen.

wie zou daar geen

sarcastische trekjes van krijgen?

jeanne basewitsch

enkele dagen na het etentje

-de freule controleert juist of de takkenwal

niet teveel doorzicht biedt aan zekere

van harte onwelkome bezoekster-

hoort ze gedreun alsof er

een olifant komt aankuieren

en het geruis van vele gewaden.

dan gaat het hek zomaar open

en daar strompelt jeanne welgemoed

de tuin in zonder in het minst acht te slaan

op waarschuwingsborden en afschrikteksten.

ze heeft een wagentje bij zich

dat ze voor zich uit duwt door het gras

en ze roept meteen dat ze de poeet gaat vragen

of hij per direct een verhard pad wil aanleggen

"want zo is het geen doen."

het wagentje is beladen met beschimmelde boeken

en lavendel, die met wortel en takjes

de grond lijkt te zijn uitgetrokken:

"want daar krijg ik hoofdpijn van

en ik kom je bedanken voor de gezellige avond.

 ik heb ook wat klimopplanten meegebracht

om je huis mee te versieren en heul te bieden

aan allemaal kleine vogeltjes zodat ze

vlakbij de voedertafel kunnen wonen

en die meeuwen niet alles wegpikken

en overal in het rond schijten, maar eh

wat heb je daar nou toch voor een hek gemaakt?

dat is helemaal fout en ik

kan het weten want ik heb ervoor gestudeerd

en ik zeg je dit: een afscheiding van de mensen

dat is een afscheid van de wereld.

je denkt dat je de zon tegenhoudt

maar je belemmert je vrije blik,

je beperkt je zienswijze je verpest mijn uitzicht

dus ik help je wel even met aanwijzingen

over het afbreken van die takkenmuur

want ik ben dol op vogels

en zou je me eindelijk niet eens een stoel aanbieden

want de poeet heeft twee katten

en als die nou alleen meeuwen aten en ratten...

jij begrijpt toch hoop ik wel

dat je die niet mag voeren

want dan vermenigvuldigen ze zich.

ik niet ik kan eten wat ik wil

maar van vermenigvuldiging geen sprake

ook al tel ik voor drie, dus laten we

gezellig wat drinken heb je cacao in huis

of iets sterkers en zijn er nog koekjes

want die kun je beter niet strooien

in verband met dat ik erg ziek ben

en weg met de meeuwen die belemmeren

mijn etenslust. dus ik praat

er niet over en je moet me even

een glas water aanreiken voor mijn pillen

en die lavendel moet meteen de grond in,

de klimop ook en dan die takken weg

dus geef mij maar die stoel daar

en doe jij dat even terwijl ik

je vertel hoe het leven in mekaar zit

want daar weet ik alles van

vanwege mijn levenservaring en omdat ik

ernstig ziek ben en daar niet over wil praten.

nee dat is geen goede stoel

heb je niets beters oh kijk uit

dat je me niet in mijn oog

steekt met die riek en je stoot

me bijna om dus pas op want

dan kun je meteen de ambulance laten komen.

jaja die jongens daar heb ik het niet over

die geven me hun armen en oh

zijn de koekjes ook op

ach wat ongastvrij nou toch

we moeten meteen nieuwe kopen.

die boeken wou ik hier verbranden

maar dat kan wachten tot je

de takkenhaag hebt afgebroken.

 ik heb nog meer te doen

en jij al helemaal dus tot vanmiddag.

kom me dan maar halen dan lopen we

rustigaan naar de bakker en het dorpshuis

zodat je me daar kunt introduceren."